Klasyki, nowości, nagradzane i te czasami zapomniane. Zrobiłam dla Was mój subiektywny ranking książek dla młodzieży, które powinniście przeczytać swojemu dziecku, albo koniecznie dać mu do czytania! To są książki które kształcą, rozwijają, wzruszają i pozostają na długo w pamięci!

Każdy chciałby wychować pożeracza książek, mola książkowego, który chowa się w nocy pod kołdrą i czyta. Co zrobić, żeby Twoje dziecko polubiło czytanie? Temat jest złożony, składowych tego sukcesu jest dużo, ale najważniejsze to jedno: TRAFIĆ Z WCIĄGAJĄCĄ LEKTURĄ, BARDZO INTERESUJĄCĄ DLA NASZEGO DZIECKA W ODPOWIEDNI MOMENT. W przypadku nastolatków sprawa jest teraz o wiele trudniejsza, ekrany zapewniają rozrywkę tak ciekawą i przyjemną dla młodego mózgu, że ciężko z nimi konkurować. Dlatego warto zadbać o czas bez ekranów, wyznaczyć taki odcinek czasu po południu, gdy nie ma możliwości grania/ oglądania/ siedzenie ze smartfonem. Albo w weekendy, podczas wyjazdów wakacyjnych, czas który spędzacie nad książkami.

Mój ranking 100 najlepszych książek dla młodzieży zawiera następujące podgrupy:

  • książki i serie dla nastolatków, które wciągają od pierwszej przeczytanej strony, dla dzieci od 10-12 r.ż.,
  • „perełki” – książki dla dzieci, które po prostu są „wielkie”, poruszają, wciągają i mimo upływu lat, stanowią kanon literatury dziecięcej, ale warto po nie sięgać w każdym wieku, dla dzieci od 8 r.ż.
  • książki warte wręczenia starszemu nastolatkowi, dla dzieci od 14 – 16 r.ż.

najlepsze książki i serie dla nastolatków 10/12+
najlepsze książki i serie dla nastolatków od 10 roku życia

książki i serie dla nastolatków, które wciągają od pierwszej przeczytanej strony, dla dzieci od 10/12 lat

Brandon Mull „Baśniobór”

Historia o rodzeństwie, które przenosi się na wakacje do dziadka. Dziadka, który jest nie całkiem normalnym dziadkiem, bo jest opiekunem… Baśnioboru – niesamowitej krainy pełnej magicznych stworzeń trolli, driad, złośliwych satyrów, wróżek i wiedźm. Łamiąc zakazy, główni bohaterowie narażają się na niebezpieczeństwo, a do tego ich dziadek zostaje porwany! Muszą go uratować! Uwaga! Ta książka niesamowicie wciąga! Nawet dorośli nie mogę się od niej oderwać, gdy akcja zaczyna nabierać tempa, a bohaterowie wpadają w kolejne kłopoty! Pierwszy tom jest majstersztykiem, warto oczywiście przeczytać wszystkie z cyklu: “Baśniobór”, “Baśniobór. Gwiazda Wieczorna wschodzi”, “Baśniobór. Plaga cieni”, “Baśniobór. Tajemnice smoczego azylu”, “Baśniobór. Klucze do więzienia demonów”

Brandon Mull “Wojna cukierkowa”

Kolejna pozycja autorstwa Brandona Mulla. Powieść o 10-letnim chłopcu, który z rodzicami przeprowadza się do małego miasteczka. W pierwszym tomie, Nate wraz z kolegami, odkrywa sklep ze niezwykłymi słodyczami. Właścicielka sklepu, za drobne przysługi rozdaje słodycze, po których można unosić się w powietrzu, zmieniać wygląd albo przechodzić przez lustro. Te magiczne łakocie, to początek akcji, w której bohaterowie będą musieli wykazać się sprytem, odwagą i wyobraźnią! Niesamowita, klimatyczna i wciągająca książka pełna zwrotów akcji!  Drugi tom z serii to„Awantura w salonie gier”.

J.K. Rowling “Harry Potter”

Nie ma chyba człowieka, który by nie słyszał o Harrym Potterze. To bohater, który na stałe trafił do kanonu bohaterów kultury masowej. Mam ważny apel! Dajcie dzieciom do czytania najpierw książki, zanim obejrzą serię filmów – to jest ta jedyna właściwa kolejność! Ekranizacje nie ograniczą wtedy wyobraźni dziecka, a wizja obejrzenia filmów będzie dobrym paliwem napędowym do przeczytania książęk! Popularność Harrego świadczy o tym, jak bardzo się wszystkim podoba, niezależnie od wieku, ja sama chętnie bardzo czytam kolejnym dzieciom przygody małego magika, to naprawdę wyjątkowe książki! Pierwszy tom sagi, można przeczytać nawet młodszym dzieciom, ale z kolejnymi tomami warto poczekać do ukończenia 12 roku życia, bo są miejscami naprawdę straszne.

Marka „Harry Potter” jest już dobrze prosperującym biznesem, oprócz świetnych ekranizacji książek są: kolonie w zamkach dla młodych fanów, muzeum Harrego Pottera pod Londynem (byłam, polecam), serie ubrań, przebrania, klocki Lego, gry planszowe i komputerowe… długo by wymieniać.

A oto tytuły wszystkich tomów: “Harry Potter i kamień filozoficzny”, “Harry Potter i komnata tajemnic”, “Harry Potter i więzień Azkabanu”, “Harry Potter i czara ognia”, “Harry Potter i Zakon Feniksa”, “Harry Potter i Książę Półkrwi”, “Harry Potter i Insygnia Śmierci”. Jako ostatni książkę z serii, można przeczytać sztukę „Harry Potter i przeklęte dziecko” – w której Harry jest już dorosły i ma 3 dzieci!

Brandon Mull „Pięć królestw”

W Halloween grupa nastolatków odwiedza okoliczne domy, zbierając cukierki. Niby normalny początek zwykłej historii. Postanawiają wejść również do niezamieszkanego domu przy Wilson Avenue, który podobno jest nawiedzony. W środku znajdują przebierańców, którzy namawiają ich na zejście do piwnicy. Nagle okazuje się, że Ci przebierańcy nie są przebrani, że są to łowcy niewolników, a w piwnicy są inne dzieci, skute w łańcuchy. Koledzy głównego bohatera – Cola, zostają uprowadzeni, a jemu zakopanemu w kotary udaje się wymknąć! Postanawia im pomóc i przechodzi przez magiczne wejście w piwnicy do całkiem innego świata.

I tu zaczyna się zupełnie nowa, niesamowito historia. Misternie zbudowany świat Obrzeża, rządzący się swoimi zasadami, pełen magicznych przedmiotów i stworzeń, buduje się w wyobraźni tak wyraźnie, jakbyśmy sami tam byli. Wyobraźnia autora nie zna granic, Obrzeża i poszczególne krainy w nich, to fantastyka w nieoczekiwanej, zaskakującej postaci. Cole przeżywa niesamowite przygody, sam zostaje w końcu złapany i staje się niewolnikiem, a wtedy trafia do grupy Łupieżców niebios. Dużo perypetii, podróżowania w czasoprzestrzeni i przeżywania zagrożeń. Pięknie są podkreślane i ukazane tradycyjne wartości: miłość, przyjaźń, wierność, honor. Bestseller!

Cykl powieści Pięć królestw to: Tom I Łupieżcy niebios, Tom II Błędny rycerz, Tom III Strażnicy kryształów, Tom IV Tkacze śmierci, Tom V Skoczkowie w czasie.

R. J. Palacio „Cudowny chłopak”

Kiedyś byłam w maleńkiej księgarni, pełnej świetnej literatury dla dzieci. Szukałam inspiracji na prezent dla dzieci (wracałam właśnie z jakiegoś wyjazdu). Spytałam się właściciela czy mi pomoże wybrać książkę dla 12-latki, która uwielbia czytać. Taką książkę, żeby o niej nie zapomniała, żeby historia w niej żyła, żeby głęboko poruszyła. Spojrzał na mnie i zawołał z zaplecza swoją córkę (w nastoletnim wieku). A ona dała mi właśnie „Cudownego chłopaka”. Jeszcze wtedy nie było filmu pod tym samym tytułem, z boską obsadą – Julią Roberts, Owenem Wilsonem i Jacobem Tremblay i Izabelą Vidovic. Książka ma świetną formę, każdy rozdział jest pisany z perspektywy innego członka rodziny, albo przyjaciela Augusta.

Wszyscy w domu czytaliśmy opowieść o Auguście – chłopaku z bardo rzadką, genetyczną chorobą, który wywołała silną deformację jego twarzy. August przeszedł 26 operacji, które znacznie poprawiły jego wygląd, ale mimo wszystko wygląda inaczej. Początek książki to czas, gdy główny bohater, przez lata uczony w domu, przez swoją mamę, idzie do normalnej szkoły średniej. Piękna historia, o tym, że powierzchowność nie ma znaczenia. Liczy się to co w środku, przyjaźń, miłość, rodzina. I że tacy ludzie jak August zmieniają innych, zmieniają świat.

Rick Riordan „Percy Jackson i bogowie olimpijscy”

Percy jest nastolatkiem z problemami. Ma dysleksję, wyrzucają go ze wszystkich szkół po kolei. Trzymają się go kłopoty. Wszystko dlatego, że jest…półbogiem synem śmiertelniczki, oraz boga morza Posejdona. Całe szczęście, że w odpowiednim momencie życia trafia do obozu, w którym znajdują się podobni do niego nastolatkowie. Obozem zawiaduje Dionizos (traktując ten obowiązek za karę i po macoszemu), a prawdziwym wsparciem dla półboskich dzieciaków jest centaur Chejron. Każdy dzieciak z obozu jest szkolony do obrony i ma się sprawdzić w misji. Wyrocznia delficka zamieszkująca strych domu w obozie, wyznacza do wyjątkowo niebezpiecznej misji naszego bohatera. Na szczęście ma do pomocy córkę Ateny – Annabeth i przyjaciela, satyra imieniem Grover. Gdy spytałam się mojej córki, jaki cykl książek poleciłaby każdemu nastolatkowi, to właśnie cykl Ricka Riordana „Percy Jakson i bogowie olimpijscy” był jej pierwszym typem. Sama przeczytałam wszystkie 5 książek za jednym prawie zamachem, chorując przez kilka dni i muszę przyznać rację córce. Seria wciąga, trzyma w napięciu, jest zaskakująca i ciekawa. Elementy mitologii greckiej, magiczne obiekty i moce mieszają się z prawdziwym realnym życiem chłopca z Manhattanu, tworzą niesamowitą zaskakującą opowieść. Jest przyjaźń, miłość, uczciwość i właśnie te ważne wartości sprawiają, że głównemu bohaterowi udaje się wychodzić cało z opresji. Jedyny zarzut jaki miałam, to naiwność, czy zbytnie uproszczenia, ale przecież to cykl skierowany do nastolatków, więc tak być powinno! W serii: Tom I “Złodziej Pioruna”, tom II “Morze potworów”, tom III “Klątwa Tytana”, tom IV “Bitwa w Labiryncie”, tom V “Ostatni Olimpijczyk”.

John Flanagan seria „Zwiadowcy”

Wychowywani w sierocińcu Will, Jenny, Alyss i George w wieku 15 lat, stają przed trudnym wyborem. Mają zadecydować o tym co będą robili w życiu, do jakiego Mistrza Sztuki się zgłosić, żeby u niego terminować. Will chce zostać rycerzem, niestety jego warunki fizyczne (był najmniejszy i najchudszy ze wszystkich adeptów), sprawiają, że nie może zrealizować swojego pragnienia. W końcu po perypetiach, trafia do korpusu zwiadowców, elitarnej i tajemniczej jednostki słynnego Halta. Tak się zaczyna najbardziej wciągająca historia, jaką  wielu nastolatków kiedykolwiek przeczytało. Osadzona w czasach średniowiecza, z elementami fantastyki powieść Johna Flanagana ma w sobie moc przyciągania. Prosta historia, bohaterowie z którymi można się łatwo utożsamić, męstwo, przyjaźń, miłość, wierność – to daje mieszankę od której nie można się uwolnić, po prostu sięga się po kolejne tomy, żeby zobaczyć, co będzie dalej.„Zwiadowców” czytają nawet Ci, którzy nigdy w życiu nie sięgnęli sami po książkę! Czy to nie najlepsza zachęta jaką słyszeliście?

W serii: Tom 1 „Ruiny Gorlanu”, tom 2 „Płonący most”, „tom 3 „Ziemia skuta lodem”, tom 4 „Bitwa o Skandię”, tom 5 „Czarnoksiężnik z Północy”, tom 6 „Oblężenie Macindaw”, tom 7 „Okup za Eraka”, tom 8 „Królowie Clonmelu”, tom 9 „Hali w niebezpieczeństwie”, tom 10 „Cesarz Nihon-Ja”, tom 11 „Zaginione historie”, tom 12 „Królewski zwiadowca”, „tom 13 „Klan czerwonego lisa”, tom 14 „Pojedynek w Araluenie”, tom 15 „Zaginiony książę”.

Kiera Cass „Rywalki” 

America Singer, biedna dziewczyna pochodząca z niskiej kasty, dostaje szansę bycia księżniczką. Jej podanie zostaje wylosowane i z wraz z innymi trzydziestoma pięcioma rywalkami staje do walki o rękę księcia. Zauważyliście odwrócenie ról? Przecież w bajkach to o księżniczkę walczyli rycerze, a tu mamy coś na kształt długofalowego konkursu piękności.Ze świata głodu i biedy, nagle dostaje się do zamku, otoczona blichtrem, bogactwem i konwenansami. Zazdrość pozostałych rywalek, ich podstępy, nieuczciwa rywalizacja, zestawiona z dobrocią, wiernością i naiwnością głównej bohaterki dają czytelniczkom dużo do myślenia. Jednak najlepszy jest dylemat jaki ma główna bohaterka, która zostawiła w swoim dystrykcie ukochanego Aspena. Z czasem bowiem, podczas pobytu w zamku i poznawaniu bliżej księcia Maxona, okazuje się, że i on jej przypada do gustu. Świetne czytadło, wciągające i zajmujące. Dla młodych dziewczyn, romantycznych dusz, w skrytości marzących o byciu księżniczką!

W serii: Tom I „Rywalki”, tom II „Elita”, tom II „Jedyna”, tom IV „Następczyni”, tom V „Korona”.

„perełki”, czyli książki dla dzieci, które po prostu są „wielkie”, poruszają, wciągają i mimo upływu lat, stanowią kanon literatury dziecięcej dla dzieci od 8 lat

Asa Lind „Piaskowy wilk”

Karusia z rodzicami mieszka w domu nad brzegiem morza. Czasem się jej nudzi, a wtedy chodzi nad morze porozmawiać z Piaskowym Wilkiem. Może to wytwór jej wyobraźni, a może nie? Piaskowy wilk jest cały z piasku, a żywi się światłem. Najlepsze jest w nim to, że potrafi wytłumaczyć jej każdą zawiłość świata.

Trochę filozofii, trochę zasad rządzących światem, na przykład wilk tłumaczy, że tata nie chce się z nią bawić, bo zahipnotyzowała go gazeta. Wzruszająca i mądra książka, przepiękna językowo. Krótkie, zdania pełne treści, piękne opisy przyrody. Tak klimatycznej książki nie znam. Bardzo gorąco polecam, czytanie jej razem z dzieckiem, bo inspiruje do rozmowy i do zadawania ważnych pytań! Pozostałe tomy z serii: „Piaskowy wilk i prawdziwe wymysły”, „Piaskowy wilk i ćwiczenia z myślenia” (albo wszystkie 3 tomy zebrane w „1,2,3 Piaskowy wilk”)

Eva Eriksson, Rose Lagercrantz “Moje szczęśliwe życie”

Dunia to mała dziewczynka, która właśnie zaczyna chodzić do szkoły. Bardzo mi przypadło do gustu to, jak Dunia sobie radzi w chwilach smutku czy rozpaczy – po prostu przypomina sobie te wszystkie razy, kiedy była szczęśliwa (stąd tytuły książek z serii). Dunia mierzy się z różnorodnymi zdarzeniami, które wywołują wachlarz emocji (radosnych i smutnych), a jej pozytywne nastawienie i pamięć wszystkich szczęśliwych chwil – to świetna nauka dla naszych dzieci, jak sobie radzić w chwilach zwątpienia. To mądra książka o przyjaźni, szkole, rodzinie, miłości, zwierzakach – o wszystkich ważnych rzeczach. Piękne ilustracje, duże litery – skłaniają do samodzielnego czytania.  Cała seria o Duni to:  “Moje szczęśliwe życie”, „Kiedy ostatnio byłam szczęśliwa”, „Moje serce skacze z radości”, „Do zobaczenia następnym razem”. 

Frances Hodgson Burnett „Mała księżniczka”

Absolutny hit mojego dzieciństwa, a jak się okazało, bardzo polubiły ją moje dzieci. Historia bogatej Sary, która prosto z Indii trafia do londyńskiej szkoły dla dziewcząt. Traktowana jak księżniczka, ma wszystko co najlepsze, gdy nagłe zawirowania losu sprawiają, że zostaje służącą. Wtedy też wykazuje hart ducha, odwagę, dobroć i serce. Może troszkę naiwna, ale dla dziewczynek marzących o byciu księżniczkami – jak znalazł historia na wieczorne czytanie! Polecam piękne wydanie tej książki z wydawnictwa „Dwie siostry” w serii „Mistrzowie ilustracji”, z ilustracjami Antoniego Uniechowskiego.

Justyna Bednarek “Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek”

Tak dokładnie te niesamowite przygody dotyczą  sześciu lewych i czterech prawych – skarpetek niedoparek, które wędrują za tym, co im w duszy gra. Każda skarpetka to inny charakter, marzenia i pragnienia, inna zaskakująca historia. Absurdalna i śmieszna książka. Justyna Bednarek, bawi się formą literacką i nie zna ograniczeń czasoprzestrzeni. Świetne rysunki Daniela de Latour dopełniają tekst, jest barwnie, kolorowo i nie ma nudy. Dzieciaki uwielbiają tę książkę (i wcale im się nie dziwię), kolejne losy niedoparek, przeczytasz w tomach: „Nowe Przygody Skarpetek”, „Banda Czarnej Frotte”, „Zielone piórko Zbigniewa. Skarpetki kontratakują”.

Otfried Preussler, Danuta Konwicka “Malutka czarownica”

Malutka czarownica to 127 latka! Ta informacja zadziwiła moje córki gdy ją czytałam. Ma gadającego kruka Abraksasa, chatkę pełną ziół i marzenie, aby stać się pełnoprawną czarownicą i razem z innymi przedstawicielkami tej profesji zatańczyć w noc Walpurgi przy ognisku. Uczy się zacięcie ze swej księgi magii, by zdać egzamin, ale ma dobre serce – a to się okazuje być dużym minusem w środowisku czarownic. Ta urocza książka, jest kolejnym wspomnieniem z mojego dzieciństwa, które bardzo dobrze odnalazło się we wrażliwości i wyobraźni moich dzieci. Piękne wydanie w serii „Mistrzowie ilustracji” wydawnictwa Dwie Siostry sprawia, że świetnie się ją czyta.

Astrid Lindgren “Pippi Pończoszanka” 

Postać rudowłosej dziewczynki, silniejszej od większości dorosłych, która ma konia, małpkę i mieszka sama w willi Śmiesznotce, jest porywająca. Widziałam kiedyś mem z twarzą Pippi (po niemiecku), gdzie było napisane „Bądź jak Pippi, nie jak Annika”. I to jest piękne przesłanie do czytelniczek i czytelników. Aby nigdy nie stracić dziecięcego zachwytu i wyobraźni. Aby być samodzielnym „nie martwcie się o mnie, ja sobie zawsze dam radę”. Aby być odważnym i nie bać się przeciwstawić złu. Czytając tę książkę z dziećmi, pytałam się zawsze z kim się utożsamiają i zawsze to była Pippi 🙂 Uwielbiam szwedzką ekranizację tej bajki z lat 70 XX wieku, twarz Inger Nilsson już na zawsze została dla mnie twarzą Pippi. Bardzo dobre są audiobooki z przygodami Pippi, czytane przez Edytę Jungowską, polecam, warto nabyć/ wypożyczyć, nie znudzą się!. W serii trzy tomy: “Pippi Pończoszanka”, “Pippi wchodzi na pokład”, “Pippi na Południowym Pacyfiku”.

Astrid Lindgren “Emil ze Smalandii”

Najbardziej lubię w Emilu jego psoty, które zaczynają się niewinnie, z dobrej woli, a czasami przez przypadek. Niestety, prawie zawsze, kończą się wielką aferą i ucieczką Emila przed ojcem do drewutni, gdzie struga swoje ludziki. Drugą rzeczą, która porusza mnie w tych krótkich opowiadaniach to codzienne życie i obyczaje ludzi żyjących na szwedzkiej wsi, na początku XX wieku. Barwnie przedstawiona są postacie rodziców i siostry Emila, parobka Alfreda i służącej Liny. Moja ulubiona przygoda jest o pułapce na myszy, którą zastawia Emil, a zamiast myszy łapie się w nią duży palec ojca 🙂 . W jednej z końcowych historii dowiadujemy się, że Emil dzięki swojej twórczej inteligencji i wyobraźni, stał się najważniejszym i najbardziej poważanym mieszkańcem miasteczka. I to dobrze rokuje, dla wszystkich psotników! Podobno wzorcem przygód Emila, był tata pisarki, który tak barwnie potrafił o nich opowiadać, że zainspirował jej wyobraźnię – już na zawsze! Pozostałe książki w serii o Emilu:  „Nowe psoty Emila ze Smalandii”, „Jeszcze żyje Emil ze Smalandii”. 

Astrid Lindgren „Ronja córka zbójnika”

Ronja jest córką Mattisa herszta gromady zbójców, łupiących przejeżdżających okoliczną drogą kupców. Mieszkają w zamku, do którego w pewnym momencie przenosi się druga, konkurencyjna banda zbójów – pod przewodnictwem Borki. Ma on syna, Birka, który zaprzyjaźnia się z Ronją, mimo nienawiści jaka panuje między bandami zbójców.Do świetnej kanwy historii – konfliktu ojców vs przyjaźni dzieci, dodajmy świetne pełne życia opisy. Uwielbiam te chwile w książce, pokazujące radość Ronii z ruchu, biegania, wspinania się, skakania po kamieniach, z przyrody i życia, pobudza to moje wspomnienia wolności i radości z dzieciństwa. Chwile zagrożenia też się zdarzają,  bo  w okolicznych lasach pełno jest fantastycznych stworzeń: wietrzydeł, mgłowców, czy szaruchów. Ulubiona książka, ulubiony audiobook.

Astrid Lindgren „Dzieci z Bullerbym”

Fantastyczna historia, przyjaźni sześciorga dzieci mieszkających w maleńkiej wsi. Są ponadczasowe wartości przyjaźń, rodzina, szacunek, wrażliwość. Jest humor i psoty. A przede wszystkim są historie zabaw, przygód, pomysłów dzieciaków z zupełnie innych czasów, w których nie było komputerów, gier, bajek i mediów społecznościowych. Niesamowity klimat, urok i czar ma ta krótka książeczka (jest zresztą lekturą w 2 klasie szkoły podstawowej), ale można czytać młodszym dzieciom!

Grzegorz Kasdepke „Detektyw Pozytywka”

Główny bohater, tytułowy detektyw przez dorosłych jest traktowany jako nieszkodliwy wariat. Za to otoczony jest szacunkiem i podziwem dzieci, bo bardzo uważnie ich słucha i pomaga rozwiązać im ich problemy, zagadki i znaleźć zguby. Krótkie historyjki, ćwiczą logiczne myślenie  dzieci, dedukcję, umiejętność obserwacji otaczającego świata. Warto je rozwiązywać samodzielnie (choć na końcu książki są podane rozwiązania), książka do czytania wspólnie z przedszkolakiem, albo do samodzielnego poczytania, przez dzieci na początku czytelniczej drogi. W serii jest 6 tomów: “Detektyw Pozytywka”, “Wakacje Detektywa Pozytywki”, “Pamiątki detektywa Pozytywki”, “Nowe kłopoty detektywa Pozytywki”, Tajemnicze zniknięcie detektywa Pozytywki”, “Wielki powrót detektywa Pozytywki”.

Joanna Olech „Dynastia Miziołków”

Zabawy pamiętnik Miziołka, czyli 12-letniego chłopaka, którego obserwacje rodzinnych perypetii mogą naprawę zadziwić. Pozycja na poprawienie humoru, po ciężkim dniu, na pocieszenie smutnego dzieciaka – Joanna Olech jak nikt potrafi rozbawić swoją prozą, ciętym humorem, sytuacjami i przeżyciami, jakie spotykają głównego bohatera. Świetnie zarysowane postacie, ich charakterystyczne cechy i przywary. Miło poznać tę rodzinę, śmieszną, kłócącą się i ciekawą, a to wszystko z perspektywy chłopca, co daje czytającemu rodzicowi ciekawe spojrzenie na sposób myślenia dziecka.

Wojciech Witkowski „Burzliwe dzieje pirata Rabarbara”

Rabarbar to pirat na schwał, lubi kichać i grochówkę, ma swój statek, armatę, nóż rzeźnicki i drewniana nogę. Oprócz tego jest dzielny, pomysłowy i ma pełno przygód. Językowo książka jest fenomenalna, występuje w niej humor sytuacyjny i słowny, a postacie Rabarbara i jego rodziny są kunsztownie zarysowane. Przygody pirata przekraczają konwenanse i wprawiają w osłupienie (przynajmniej mnie), a wybuchy śmiechu towarzyszyły nam ciągle podczas lektury. Warto dodać, że ilustracje do książki przygotował Edward Lutczyn, a audiobooka genialnie przeczytał Modest Ruciński. Wszystkie trzy tomy bardzo warte przeczytania „Dalsze burzliwe dzieje pirata Rabarbara”, „Jeszcze dalsze burzliwe pirata Rabarbara”.

najlepsze książki dla nastolatków, książki dla młodzieży, recenzje książek dla młodzieży
najlepsze książki dla starszych nastolatków

Książki i serie warte wręczenia starszemu nastolatkowi, dla młodzieży od 14 – 16 r.ż.

Harper Lee “Zabić drozda”

Ta książka przenosi nas w lata 30 XX wieku, do Stanów Zjednoczonych – do czasu rasizmu i prześladowań czarnoskórych mieszkańców. Ojciec głównego bohatera i narratora Smyka, jest adwokatem i podejmuje się obrony afroamerykanina Toma, oskarżonego o zgwałcenie białej kobiety. To główny wątek, a w tle wizja małomiasteczkowego świata, pełnego hipokryzji, dojrzewanie głównego bohatera, jego przyjaźni, zabaw, przygód i tarapatów w które wpada.
Przepiękna, ponadczasowa powieść z wielkim przesłaniem. Bardzo wartościowa, szczególnie w okresie buntu młodzieńczego i formowanie się tożsamości nastolatków. Bardzo polecam!

Maureen Johnson “Nieodgadniony”

Elitarna szkoła dla bogatych dzieci, w której młodzież oprócz normalnych lekcji ma możliwość rozwijania swoich pasji (ach jakby było świetnie, żeby w naszych szkołach tak się działo). Główna bohaterka biedna, ale bardzo inteligentna dziewczyna, interesująca się kryminologią, postanawia rozwiązać zagadkę z przeszłości. Chce wyjaśnić morderstwo Dottie, uczennicy tej samej szkoły, która zginęła w 1936 roku w niewyjaśnionych okolicznościach. Książka dzieje się w dwóch czasoprzestrzeniach, pełno w niej młodych ludzi posiadających niesamowitą wiedzę w różnych, dziwnych dziedzinach. Inspirująca książka, polecana przez moją 15-latkę.

W serii: „Nieodgadniony”, „Ręka na ścianie”, „Znikający stopień”.

Meyer Stephenie „Zmierzch”

Saga o miłości nastolatki i wampira spełnia wszystkie założenia hitu dla segmentu „young adults”. Jest wielka miłość, są ponadnaturalne moce, magia i przeciwności losu, które sprawiają że bohaterowie nie mogą być razem. To książka polecana przez nastolatków i dla takich czytelników napisała ją autorka. Dorośli widzą w niej wiele niedociągnięć, ale i tak czytają i nie mogą się oderwać! Ekranizacja sagi zmierzch zebrała różne opinie, mnie się podobała i ten jeden wyjątkowy raz można zacząć od obejrzenia filmu. Bo wtedy po książkę sięgną nawet Ci nastolatkowie, którzy normalnie nie czytają. Saga raczej dla dziewczyn (choć znam chłopaków, którzy ją pochłonęli). W serii: tom I „Zmierzch”, tom II „Księżyc w nowiu”, tom III „Zaćmienie”, tom IV „Przed świtem”, tom V „Drugie życie Bree Tanner”.

John Green „Gwiazd naszych wina”

Dwójka bohaterów chorych na raka spotyka się na grupie terapeutycznej. Hazel ma raka w czwartym stadium, wszędzie chodzi z butlą tlenu. August stracił w wyniku choroby nogę. Ich tragiczna sytuacja jest podstawą niesamowitego porozumienia jakie między nimi się nawiązuje, a przyjaźń szybko przeradza się w miłość.  John Green to mistrz budowania postaci, którym wierzymy i lubimy. Od początku wiadomo, jaki będzie koniec naszych bohaterów, ale właśnie przez to książka staje się inspiracją do cieszenia się życiem i czerpania z niego jak najwięcej. Wyciskacz łez, ale dobrej jakości! Warto sięgnąć po inne książki tego autora:„Szukając Alaski”, „Papierowe miasta”.

Markus Zusak „Złodziejka książek”

II Wojna Światowa. Główna bohaterka Liesel zostaje przez matkę oddana do rodziny zastępczej. Droga w nowe miejsce to straszne przeżycie, bo w trakcie umiera jej brat.  W nowej rodzinie, Liesel nie może się odnaleźć, ma koszmary nocne, ale na szczęście jej ojczym, uczy ją czytać. I to jest przełom w historii, bo książki oraz przyjaźń z chłopcem z sąsiedztwa otwierają przed Liesel nowe życie. Trwająca wojna, sprawia, że ludziom zagląda w oczy głód. Dzieci zaczynają kraść, a nasza główna bohaterka kradnie…książki. To na nich zależī jej bardziej niż na jedzeniu. Niesamowita w tej książce jest jeszcze jedna rzecz – narratorem jest śmierć. Z jej perspektywy, widzimy wojnę, Holocaust i losy Niemców, mieszkańców małych miast. To książka którą powinie każdy przeczytać, przynajmniej raz w życiu. Przepiękny język, przejmująca historia, niespotykana perspektywa, to wszystko robi z tej książki coś wyjątkowego.

Suzanne Collins „Igrzyska śmierci” 

Bohaterka serii „ Igrzyska śmierci” – Katniss, została przez kilka magazynów literackich obwołana najważniejszą kobiecą bohaterką we współczesnej popkulturze. Nastolatka, która staje przed wyzwaniem ponad swój wiek i doskonale sobie z nim radzi – to postać z którą chce się utożsamiać. Świat w „Igrzyskach Śmierci” to Panem, powstałe na gruzach Ameryki Północnej. Jest to kraj podzielony na 13 dystryktów, które zarabiają na Kapitol, dystrykt rządzący pozostałymi. Nierówności społeczne, wyzysk, głód i bieda, bunt niezadowolonych ludzi – to tło książki, bardzo ważne w kontekście wyborów bohaterów. Kanwą książki są „głodowe igrzyska”, czyli walka na śmierć i życie między przedstawicielami poszczególnych dystryktów na specjalnej wirtualnej arenie. Katniss sama zgłasza się do udziału w tych igrzyskach, w zastępstwie swojej młodszej siostry, która na pewno nie miałaby w tej walce szans. A że jest inteligentna, świetnie strzela z łuku, ma dobre serce i zjednuje sobie tym ludzi – udaje jej się pobudzić do walki cały kraj. Książki są świetnie napisane, nie można się oderwać od losów Katniss i Pitty – jej dystryktowego partnera. Jest miłość, zagrożenie, walka ze złem, przygody, wszystko co niezbędne by stworzyć bestseller. W cyklu „Igrzyska śmierci”: tom I „Igrzyska śmierci”, tom II „W pierścieniu ognia”, tom III „Kosogłos”.

V. E. Szwabb seria Vicious

 Ambitni i wyjątkowo zdolni studenci medycyny, badający właściwości adrenaliny, wpadają na niesamowite odkrycie. Doprowadzając się do śmierci klinicznej, możne w sobie rozwinąć nadprzyrodzone zdolności. Tak się zaczyna książka, której niesamowita historia, przedstawia walkę między złem a dobrem (a może między złym a jeszcze gorszym?). Wielkie ambicja bohaterów sprowadzają, połączone z działaniem poza prawem sprowadzają na nich zagrożenia i kłopoty.  Czytałam. Wciąga. Mrozi. Czyta się świetnie. Polecam!

W serii: „Nikczemni”, „Mściwi”

Christopher Paolini „Eragon”

15-letni Eragon wychowujący się na farmie swojego wuja, znajduje niebieski kamień. Okazuje się, że znalazł jajo smoka, z którego wykluwa się szafirowa smoczyca. Wieść o tym wydarzeniu roznosi się, smoka próbują ukraść, ale Eragonowi i smoczycy udaje się uciec. Magiczna moc wiążąca chłopca ze smokiem, jest nieprzewidywalna, ale mimo to Eragon staje się legendarnym Jeźdźcem Smoków! Podobno autor tej książki, pierwszy jej zarys stworzył w wieku 15-lat. Imponujące, prawda? Olbrzymia księga, którą wydał jako 18-latek, to prosta, wciągająca historia i magiczny świat – elfy, krasnoludy, smoki. Walka dobra ze złem. W cyklu: I tom „Eragon”, II tom „Najstarszy”, III tom „Brisingr”, IV tom „Dziedzictwo”. 

Asher Jay „13 powodów”

O tej książce było głośna za sprawą serialu dostępnego na Netflixie. Historia tragiczna, bo o nastolatce, która popełnia samobójstwo, niesie ze sobą dużo wartości. Hannah, zanim odbierze sobie życie, nagrywa kasety z 13 powodami, opisami zdarzeń i ludzi, którzy przewinęli się przez jej życie, a mają związek z jej decyzją. Wstrząsająca historia, która daje do myślenia. I pobudza do zastanawiania się nad swoim życiem, nad każdym uczynkiem i słowem. Bo zwykła dobroć, brak uprzedzeń może pomóc uchronić kogoś od tragedii. Zdecydowanie warte przeczytania!

Lemony Snicket „Seria  niefortunnych zdarzeń”

Autor czy raczej narrator na początku każdego tomu odradza nam czytanie, mówiąc „ jeśli szukacie opowieści ze szczęśliwym zakończeniem, poczytajcie sobie lepiej co innego. Ta książka nie tylko nie kończy się szczęśliwie, ale nawet szczęśliwie się nie zaczyna, a w środku też nie układa się wesoło”. No bo jak można przyjąć za szczęśliwy początek książki, w którym dzieci spędzające popołudnie na plaży dowiadują się, że ich rodzice zginęli w pożarze. Rodzeństwo Baudelaire’ów Wioletka (lat 14), Klaus (lat 12) i maluch o ostrych ząbkach, czyli Słoneczko trafiają pod opiekę fałszywego krewnego, Hrabiego Olafa. Bardzo mi się podoba fakt, że tytuły poszczególnych tomów składają się z dwóch słów, zaczynających się na tę samą literę. Ta zabawa słowem, czarnym humorem i gatunkiem daje totalną mieszankę – wciągającą, bawiącą, trzymającą w napięciu. Świat w „Serii niefortunnych zdarzeń” rządzi się swoimi prawami, a te reguły nie sprzyjają głównym bohaterom. Rewelacyjny jest też serial powstały na bazie książki, ze świetnym Jimmim Carreyem, w roli Hrabiego Olafa. Jak zawsze polecam najpierw czytanie książki, potem serial – to jest jedna dobra kolejność, żeby nie ograniczać wyobraźni dziecka!
Oto tomy w serii: 1. „Przykry początek”, 2. „Gabinet gadów”, 3. „Ogromne okno”, 4. „Tartak tortur”, 5. Akademia antypatii”, 6. Winda widmo”, 7. „Wredna wioska”, 8. „Szkodliwy szpital”, 9. „Krwiożerczy karnawał”, 10. „Zjezdne zbocze”, 11. “Groźna grota”, 12.„Przedostatnia pułapka”, 13. „Koniec końców”

Andrzej Sapkowski „Wiedźmin”

Fach wiedźmina jest trudny, zabija on bowiem potwory, które zagrażają ludziom. Czyni dobro, za co można go szanować, ale niestety nie cieszy się poważaniem społecznym i miłością ludu. Geralt z Rivii, to białowłosy mutant, mający niesamowite moce, eliksiry, talizmany i umiejętności. Kochliwy, w głębi duszy dobry i ludzki  Geralt zyskuje sympatię czytelnika, więc przy każdym kolejnym zleceniu mocno drżymy o jego los. Magia, barwny, ludzki bohater, kierujący się swoim własnym kodeksem moralnym, straszne potwory, walka i miłość to składowe sagi Sapkowskiego, skutkujące jedynym w swoim rodzaju dziełem. Uwielbiam język książek, rubaszny i stylizowany na starodawny. Humor, przygody, miłość i przyjaźń – jak tu się nie zaprzyjaźnić z Geraltem na dłużej? Po przeczytaniu jednego tomu, chce się sięgać po kolejne! Jedyna dobra kolejność czytania sagi o Geralcie z Rivii, to przeczytania na początku dwóch książek z opowiadaniami, a potem dopiero serii powieści o tym samym bohaterze. 
Oto wszystkie tytuły z serii i w dobrej kolejności: 1.”Ostatnie życzenie”, 2. „Miecz przeznaczenia”, 3. „Krew Elfów”, 4. „Czas pogardy”, 5. „Chrzest ognia”, 6. „Wieża Jaskółki”, 7. „Pani Jeziora”. Książki nie będące już kontynuacją sagi, a dodatkową przyjemną lekturą to: 8. „Sezon Burz”, 9. „Coś się kończy, coś się zaczyna”.

I to wszystkie propozycje z mojego subiektywnego wyboru. Konsultowałam go z dziećmi – nastolatkami moimi domowymi i nie tylko. A może przeoczyłam coś wyjątkowego, jakąś pozycję która koniecznie powinna tu trafić? Dajcie znać!

Może Ci się spodobać

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *